آلت کوین چیست؟ معرفی انواع Altcoin به زبان ساده
مفاهیم پایه ارز دیجیتال
/۳ اسفند، ۱۴۰۰
۲۲ مهر، ۱۴۰۴
آلت کوین (Altcoin) اصطلاحی است که امروزه در کنار نام بیت کوین به طور فزایندهای شنیده میشود. درحالیکه بیت کوین بهعنوان پیشگام و شناختهشدهترین ارز دیجیتال، مسیر را آغاز کرد؛ هزاران پروژه دیگر با اهداف، فناوریها و ویژگیهای منحصربهفرد چشمانداز بلاکچین را گستردش دادهاند و دنیایی فراتر از بیت کوین به نمایش در آوردهاند.
در این مقاله به بررسی اینکه آلت کوین چیست میپردازیم و با مرور موضوعاتی چون انواع آلت کوینها، قیمت آنها، مزایا و معایب، مقایسه Altcoin با بیت کوین، راه شناخت بهترین کوینها برای خرید را بررسی میکنیم.
آلت کوین چیست؟
آلت کوین یعنی ارز دیجیتال جایگزین بیت کوین. واژه Altcoin در واقع ترکیبی از دو واژه alternative و coin است که در کنار هم ترکیب آلت کوین را میسازند. اگر بخواهیم دقیقتر توضیح آلت کوین را بدهیم باید بگوییم، هر ارز دیجیتالی که بیت کوین نباشد، بهعنوان جایگزین (alternative) آن در نظر گرفته میشود؛ ازاینرو به آن آلت کوین (Altcon) گفته میشود.
البته گاهی عدهای با این تعریف مخالفت میکنند. آنها میگویند بیت کوین با هدف جایگزینی با ارزهای رایج روزمره ما طراحی شد، اتریوم هم افق جدیدی را به دنیای بلاکچین معرفی کرد؛ جایی که نوآوریهایی مانند قراردادهای هوشمند و اپلیکیشنهای غیرمتمرکز (dApps) امکان توسعه پیدا کردند.
نکته دیگر این است که وقتی یک ارز دیجیتال، بلاکچین مخصوص خودش را دارد و مستقل عمل میکند، به ارز بومی آن کوین (coin) گفته میشود؛ برای مثال، بیتکوین و اتریوم هر دو بلاکچین جداگانه دارند، پس به ارزهای بومی آنها کوین میگوییم.
اما اگر یک ارز دیجیتال به غیر از کوین بومی آن شبکه، روی آن بلاکچین ساخته شود (مثلاً یک توکن روی شبکه اتریوم)، دیگر به آن کوین نمیگویند، بلکه به آن توکن میگویند.
انواع آلت کوین
دنیای Altcoinها بسیار متنوع است و هر پروژه با هدف و کاربرد خاصی طراحی شده است. این ارزها را نمیتوان در یک دسته قرار داد، زیرا هر کدام نوآوری و راهحل متفاوتی را به اکوسیستم بلاک چین اضافه میکنند. اگر میخواهید وارد این دنیای جذاب شوید حتما آموزش آلت کوین را جدی بگیرید. در ادامه به بررسی مهمترین و رایجترین دستهبندیهای آلت کوین ها میپردازیم.
استیبلکوینها (Stablecoins)
شاید یکی از کاربردیترین انواع آلت کوینها، استیبلکوینها باشند. هدف اصلی این ارزها، مقابله با نوسانات شدید قیمت در بازار ارزهای دیجیتال است. استیبلکوینها را برای حفظ ثبات قیمت، به داراییهایی مانند طلا یا دلار آمریکا وابسته میکنند. این کار به کاربران اجازه میدهد تا بدون نگرانی از نوسانات قیمتی، تراکنشهای خود را در بستر بلاکچین انجام دهند. از نمونه استیبلکوینهای معروف میتوان به تتر (USDT)، یواسدی کوین (USDC) و دای (DAI) اشاره کرد. برای مثال قیمت تتر همیشه برابر با یک دلار آمریکا ثابت است.
میم کوینها (Meme Coins)
میمکوینها ارزهایی هستند که معمولاً از یک شوخی اینترنتی (Meme)، یک رویداد اجتماعی یا یک تصویر طنز الهام گرفته شدهاند. این آلت کوین ها در اکثر موارد هدف یا کاربرد فنی خاصی ندارند و ارزش آنها عمدتاً بر اساس توجه جامعه، تبلیغات افراد مشهور و هیجانات بازار تعیین میشود.
سرمایهگذاری در میمکوینها به دلیل نوسانات بسیار بالا، ریسک فوقالعاده زیادی دارد. پروژههایی مانند دوجکوین (DOGE) و شیبا (SHIB) نمونههای بارز این روند هستند. شت کوین ها هم در واقع نوعی میم کوین هستند که جامعه کوچکتری دارند و ارزش و پشتوانهای پشت پروژههایشان نیست. اگر میخواهید بدانید شت کوین ها کداماند میتوان به نمونههایی چون پپه (PEPE) و یوزلِس اتریوم توکن (Useless Ethereum Token) اشاره کرد.
توکنهای کاربردی (Utility Tokens)
توکنهای کاربردی (Utility Tokens) برای ارائه خدمات داخلی یک شبکه بلاکچین استفاده میشوند؛ برای مثال، ممکن است از آنها برای خرید خدمات، پرداخت کارمزد شبکه یا دریافت پاداشها استفاده شود. یک نمونه از توکنهای کاربردی، فایلکوین (Filecoin) است که کاربران با استفاده از آن میتوانند در شبکه، فضای ذخیرهسازی بخرند و اطلاعات خود را ایمنسازی کنند. اتریوم (ETH) نیز یک توکن کاربردی محسوب میشود. این توکن برای پرداخت هزینه تراکنشها در بلاکچین اتریوم و ماشین مجازی آن (Ethereum Virtual Machine) طراحی شده است.
توکنهای کاربردی را میتوان از صرافیها خرید و نگهداری کرد، اما هدف اصلی آنها استفاده در درون شبکه بلاکچین برای حفظ عملکرد آن است؛ در واقع، این توکنها مانند کلید یا اعتبار آن پروژه عمل میکنند.
توکنهای دیفای (DeFi Tokens)
دیفای (DeFi) یا امور مالی غیرمتمرکز، جنبشی است که میخواهد سیستمهای مالی سنتی را کنار زده و امکانات آنها را بر بستر بلاکچین بیاورد. با استفاده از پلترمهای DeFi ، کاربران میتوانند بدون نیاز به واسطههای دولتی یا خصوصی، به دیگران وام بدهند، وام بگیرند و امور تجاری انجام دهند؛ بهعنوان مثال میتوان به آوی (AAVE) اشاره کرد که یک پلتفرم وامدهی غیرمتمرکز است.
توکنهای NFT
NFTها یک دسته از ارزهای دیجیتال خاص هستند که با سایر آلت کوینها تفاوت زیرساختی زیادی دارند. توکنهای NFT را نمیتوان مانند سایر ارزهای دیجیتال به صورت کسری از یک کل خرید و فروش کرد و تنها راه مبادله آنها، خرید یا فروش یک NFT به صورت کل است. این نوع آلت کوین، استفادههای زیادی در صنعت بازی، هنر و موسیقی دارد؛ به طوریکه میتوان برای مثال هر آیتم درون بازی یا یک عکس هنری را به یک NFT تبدیل کرد و آن را به خرید و فروش کرد. همانطور که نمیتوان نصف یک اثر هنری مانند نقاشی را معامله کرد، NFTها هم منحصر به فرد هستند و ویژگیهای خاص خود را دارند.
توکنهای حاکمیتی (Governance Tokens)
دسته دیگری از آلت کوین ها، توکنهای حاکمیتی هستند. با ظهور سازمانهای خودگردان غیرمتمرکز (DAO)، توکنهای حاکمیتی اهمیت ویژهای پیدا کردهاند. دارندگان این توکنها در تصمیمگیریهای کلیدی یک پروژه حق رأی را دارند. این توکنها به سرمایهگذاران این قدرت را میدهند که در شکلدهی مسیر پروژههایی که در آن سرمایهگذاری کردهاند، نقش داشته باشند.
دارندگان توکن عملاً به ذینفعان پروژه تبدیل میشوند و بر جهتگیری و پیشرفت آن تأثیر میگذارند. در این سیستم، بهجای اینکه تصمیمات توسط یک قدرت متمرکز دیکته شود، جامعه آن توکن، در مورد تغییرات محوری پلتفرم نظر میدهد.
میزان نفوذ سرمایهگذار در یک پروژه، اغلب با حجم داراییهای او در ارتباط است. از نمونههای این نوع توکن میتوان به میکر (MKR) اشاره کرد که به سرمایهگذاران این امکان را میدهد، در پلتفرم MakerDAO حق رأی داشته باشند.
فورکها (Forks)
در دنیای کریپتو، فورک زمانی اتفاق میافتد که یک بلاکچین به شاخههایی مجزا تقسیم شود. این شاخهها معمولاً با یک تاریخچه مشترک شروع میشوند، اما پس از فورک، از یکدیگر مستقل میشوند. تراکنشهای جدید در یک شاخه، از آن به بعد با شاخه سابق مرتبط نیست. در واقع فورک زمانی اتفاق میافتد که یک جامعه تصمیم میگیرد کد یک بلاکچین موجود را تغییر دهد. این تغییر میتواند منجر به ایجاد یک ارز دیجیتال کاملاً جدید شود. بسیاری از آلتکوینهای اولیه، فورکهایی از کد منبعباز بیت کوین بودند که با هدف بهبود سرعت، امنیت یا الگوریتم استخراج بیتکوین ایجاد شدهاند.
مثالهای معروفی مثل بیتکوینکش (BCH) و لایتکوین (LTC) از نمونههای اولیه فورکها هستند. بیتکوینکش از یک فورک بیت کوین با هدف افزایش اندازه بلاکها و سرعت تراکنشها به وجود آمد؛ لایتکوین (LTC) که یکی دیگر از فورکهای بیتکوین است باهدف تسریع و کاهش کارمزد تراکنشها به وجود آمد.
اتریوم هم در سال ۲۰۱۶ هارد فورک شد تا زیان سرمایهگذاران پروژه The DAO جبران شود؛ پروژهای که به دلیل یک آسیبپذیری در کد آن هک شده بود. در این مورد، فورک منجر به یک انشعاب و ایجاد دو زنجیره اتریوم (Ethereum) و اتریوم کلاسیک (Ethereum Classic) شد.
توکنهای پرداخت (Payment Tokens)
همانطور که از نامشان پیداست، توکنهای پرداخت (Payment tokens) طوری طراحی شدهاند که بهعنوان پول رایج استفاده شوند. این آلت کوینها با هدف تسهیل پرداختها و تراکنشهای روزمره طراحی شدهاند. آنها تلاش میکنند تا سریعتر، ارزانتر و مقیاسپذیرتر از بیتکوین باشند و بهعنوان یک جایگزین دیجیتال برای پول نقد عمل کنند. اگرچه بسیاری از ارزهای دیجیتال میتوانند برای پرداخت استفاده شوند، اما این دسته بهطور خاص روی بهینهسازی این فرایند تمرکز دارند.
مثال معروف این حوزه لایتکوین (LTC) است که بهعنوان نقره دیجیتال (در برابر طلای دیجیتال یعنی بیتکوین) شناخته میشود. ریپل (XRP) هم نمونه دیگری است که بر تراکنشهای بینالمللی سریع و ارزان برای بانکها و مؤسسات مالی تمرکز دارد.
توکنهای بازی و متاورس
این آلت کوینها در محیطهای بازی رونق دارند و به کاربران این فرصت را میدهند که با بازی کردن، پاداشهایی در قالب ارز دیجیتال داخل بازی کسب کنند. بازیکنان میتوانند با استفاده از این توکنها آیتمهای درون بازی مانند زمین، لباس یا ابزار را خریداری کرده، بفروشند یا معامله کنند. علاوه بر این، بازیکنان این امکان را دارند که این توکنها را با سایر ارزهای دیجیتال مبادله کرده یا حتی آنها را به پولهای فیات (مانند دلار و یورو) تبدیل و نقد کنند.
از نمونههای معروف این حوزه اکسی اینفینیتی (AXS) توکن حاکمیتی بازی محبوب Axie Infinity است؛ سندباکس (SAND) و دیسنترالند (MANA) نیز هر دو توکنهای اصلی پلتفرمهای متاورسی معروفی به همین نامها هستند.
توکنهای RWA
توکنهای RWA یا داراییهای دنیای واقعی (Real-World Asset)، در واقع نمایش یا نسخه دیجیتالی داراییهای فیزیکی هستند. تبدیل یک دارایی فیزیکی مثل املاک و مستغلات، طلا، آثار هنری سهام شرکتها و… با فرایندی به نام توکنیزاسیون انجام میشود. توکنهای RWA میتوانند داراییهای سنتی را که نقدشوندگی ضعیفی دارند، به دارایی نقدشونده تبدیل کنند. در فرایند توکنیزاسیون، یک دارایی میتواند به تعداد زیادی توکن تبدیل شده و خرید فروش آن با سرمایههای خرد امکان پذیر شود. مثالهای معروف این توکنها pendle و ondo هستند.
توکنهای هوش مصنوعی
توکن هوش مصنوعی ارز اختصاصی یک پلتفرم هوش مصنوعی خاص هستند. در این پروژهها برای بهرهمندی از خدمات هوش مصنوعی مانند ساختن یک تصویر، تحلیل داده یا استفاده از یک الگوریتم باید توکن بومی همان پروژه را داشته باشید. بنابراین، این توکنها نه تنها ابزار پرداخت هزینه خدمات هستند، بلکه ارزش آنها مستقیماً به میزان محبوبیت، کارایی و تقاضا برای آن پلتفرم هوش مصنوعی وابسته است و به نوعی، نمایانگر ارزش اقتصادی کل آن اکوسیستم غیرمتمرکز محسوب میشوند. مثال های معروف این توکن ها Render و FET هستند.
کوینهای حریم خصوصی (Privacy Coins)
این دسته از آلتکوینها بر ناشناس ماندن و حفظ حریم خصوصی کاربران تمرکز ویژهای دارند. درحالیکه تراکنشهای بلاکچینهایی مانند بیتکوین تقریباً شفاف هستند، کوینهای حریم خصوصی از تکنیکهای رمزنگاری پیشرفته، برای مخفیکردن هویت فرستنده، گیرنده و مبلغ تراکنش استفاده میکنند. از نمونههای معروف میتوان به مونرو (XMR) و زیکش (ZEC) اشاره کرد.
توکنهای صرافی (Exchange Tokens)
این توکنها توسط صرافیهای ارز دیجیتال ایجاد میشوند و کاربردهای مختلفی در اکوسیستم همان صرافی دارند. دارندگان این توکنها معمولاً از مزایایی مانند تخفیف در کارمزد معاملات، حق رأی در لیستشدن ارزهای جدید و شرکت در رویدادهای ویژه بهرهمند میشوند؛ از مثالهای معروف این حوزه میتوان به بایننس کوین (BNB) توکن بومی اکوسیستم بایننس و کرونوس (CRO) متعلق به صرافی Crypto.com اشاره کرد.
مزایای آلت کوین ها
آلت کوین ها صرفاً جایگزینی برای بیتکوین نیستند، بلکه بسیاری از آنها برای نوآوری و حل مشکلات دنیای بلاکچین ظهور کردهاند. این پروژهها با ارائه ویژگیها و کاربردهایی منحصربهفرد، مزایای قابلتوجهی را برای کاربران و سرمایهگذاران به ارمغان میآورند که در ادامه به مهمترین آنها میپردازیم.
نوآوری و ارائه راهکارهای جدید
بسیاری از آلتکوینها با هدف رفع محدودیتهای بیتکوین (مانند سرعت پایین تراکنش و مقیاسپذیری) ایجاد شدهاند. این حرکت نوآورانه باعث پیشرفت کل اکوسیستم بلاکچین میشود.
سرعت بالاتر و کارمزد کمتر
یکی از مزیتهای کلیدی بسیاری از آلتکوینها، توانایی پردازش تراکنشها با سرعت بسیار بالاتر و هزینه کمتر نسبت به بیتکوین است. این مسئله برخی آلت کوین ها را برای پرداختهای خرد و کاربردهای روزمره مناسبتر میکند.
تنوع و فرصتهای سرمایهگذاری گسترده
وجود هزاران آلتکوین با اهداف و کاربردهای مختلف، به سرمایهگذاران اجازه میدهد تا سبد دارایی خود را متنوع کنند. این تنوع، فرصتهای بیشتری برای یافتن بهترین آلت کوین ها برای خرید که پتانسیل رشد بالا دارند، فراهم میکند، اگرچه ریسک بالاتری نیز به همراه دارد.
معایب آلت کوین ها
در کنار فرصتهای جذاب، ورود ناآگاهانه به دنیای آلت کوین ها خطراتی هم به همراه دارد. نوسانات شدید و وجود پروژههای بیاساس، روی دیگر سکه این بازار هیجانانگیز است. درک این معایب برای هر سرمایهگذار و علاقهمندی که قصد فعالیت در این حوزه را دارد، امری ضروری و حیاتی است.
ریسک بسیار بالای سرمایهگذاری
بازار آلتکوینها پرنوسان است. قیمتها میتوانند در مدتزمان کوتاهی بهشدت افزایش یا کاهش یابند. بسیاری از پروژهها نوپا هستند، تیم مشخصی ندارند و ممکن است با شکست مواجه شوند. این ریسک در میمکوینها که فاقد ارزش ذاتی هستند، بهمراتب بیشتر است و میتواند منجر به ازدسترفتن کل سرمایه شود.
نقدشوندگی پایینتر نسبت به بیتکوین
اگرچه بازار آلتکوینها بزرگ است، اما نقدشوندگی بسیاری از آنها در مقایسه با بیتکوین یا اتریوم بسیار پایینتر است. این موضوع میتواند هنگام خروج سرمایه مشکلساز شود.
آسیبپذیری در برابر کلاهبرداری و طرحهای پانزی
فضای آلتکوینها به دلیل عدم نظارت کافی و پیچیدگی فنی، بستر مناسبی برای کلاهبرداری است. پروژههایی با وعده دروغین سودهای نجومی، متأسفانه رایج هستند.
چرا آلت کوین ها به وجود آمدند؟
در پاسخ به سؤال چرا آلت کوین ها به وجود آمدند باید گفت، پاسخ در ترکیبی از جاهطلبی، نوآوری و نیاز به بهبود نهفته است. درحالیکه بیتکوین در را به روی یک دنیای مالی غیرمتمرکز باز کرد، این آلت کوینها بودند که هجوم آوردند تا اتاقهای این دنیای جدید را با قابلیتها، سرعت و اهداف متنوع پر کنند. درک دلایل ظهور این پروژهها، به ما نشان میدهد که چگونه اکوسیستم بلاکچین از یک ایده ساده به یک صنعت چندوجهی و پویا تبدیل شد.
بهبود محدودیتهای فنی بیت کوین
بیت کوین با وجود پیشگام بودن، دارای محدودیتهایی بود و آلتکوینهای اولیه سعی در رفع آن محدودیتها داشتند. سرعت پایین تراکنش شبکه بیتکوین و تأیید نهایی هر تراکنش تا یک ساعت طول میکشد. آلتکوینهایی مانند لایتکوین (LTC) با هدف کاهش زمان ساخت بلاک و افزایش سرعت تراکنشها ایجاد شدند. در کنار آن کارمزد تراکنشهای بیتکوین میتواند در زمان شلوغی شبکه بسیار گران شود. بسیاری از آلتکوینها با الگوریتمهای بهینهتر، کارمزدهای بسیار کمتری دارند.
ارائه قابلیتها و کاربردهای جدید
یکی دیگر از مهمترین دلایل ظهور آلت کوین ها، گسترش فناوری بلاکچین بود. اتریوم (ETH) انقلابی در این فضا ایجاد کرده و مفهوم قراردادهای هوشمند را معرفی کرد، ابتکاری که امکان اجرایش روی بلاکچین بیت کوین وجود نداشت. این قراردادها کدهایی هستند که بهصورت خودکار و بدون نیاز به واسطه اجرا میشوند و امکان ساخت برنامههای غیرمتمرکز (DApps) و امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) را فراهم کردند.
از طرف دیگر تراکنشهای بیتکوین کاملاً شفاف و قابلردیابی هستند. آلتکوینهایی مانند مونرو (XMR) و زیکش (ZEC) با استفاده از روشهای رمزنگاری پیشرفته، تراکنشهای کاملاً خصوصی و غیرقابلردیابی به وجود آوردند. در ضمن برخی آلت کوین ها برای حل مشکلات یک صنعت خاص طراحی شدهاند؛ برای مثال، ریپل (XRP) بر تسهیل پرداختهای بینالمللی بانکها و مؤسسات مالی تمرکز دارد.
بهطورکلی، آلتکوینها زمین بازی نوآوری در دنیای ارزهای دیجیتال هستند. آنها با ارائه راهحلهای خلاقانه، به تکامل و گسترش کل اکوسیستم بلاکچین کمک میکنند.
آلت کوین ها چطور کار میکنند؟
آلت کوین ها نیز درست مانند بیتکوین (BTC) بر بستر فناوری بلاکچین فعالیت میکنند؛ یعنی یک شبکه غیرمتمرکز که تراکنشها در آن انجام و ثبت میشود. این پروژهها اغلب ویژگیها، قابلیتها و فناوریهای نوآورانهای را معرفی میکنند، مانند سرعت بالاتر تراکنش، بهبود حریم خصوصی و قراردادهای هوشمند قابلبرنامهریزی.
درحالیکه بیتکوین بر پایه اثبات کار (Proof-of-Work یا PoW) فعالیت میکند، بسیاری از آلت کوین ها از جمله اتریوم (ETH) و سولانا (SOL) به سراغ اثبات سهام (Proof-of-Stake یا PoS) یا مدلهای مشابه آن رفتهاند تا بهرهوری مصرف انرژی، مقیاسپذیری و توان پردازش تراکنشها را افزایش دهند.
آلت کوین ها اغلب اهداف تخصصیتری نسبت به بیتکوین دارند. توکنهای حاکمیتی مانند یونیسواپ (UNI) به دارندگان خود حق رأی برای تغییرات و بهروزرسانیهای پروتکل را میدهند. این قابلیتهای سفارشی به آلتکوینها اجازه میدهد از امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) گرفته تا بازیهای مبتنی بر بلاکچین و NFTها را به وجود آورند.
بیت کوین در مقایسه با آلت کوین ها
درک تفاوت میان بیت کوین و آلت کوین ها برای هر کسی که در دنیای ارز دیجیتال فعالیت میکند، امری حیاتی است. در جدول زیر بهصورت خلاصه بیت کوین و آلت کوین ها را با هم مقایسه میکنیم.
| ویژگیها | بیت کوین | آلت کوین |
|---|---|---|
| هدف اصلی | سیستم پرداخت غیر متمرکز | بسیار متنوع، از قرارداد هوشمند گرفته تا دیفای و بازی، حریم خصوصی و… |
| فناوری و نوآوری | نسبتاً ساده و پایدار | بستر اصلی نو آوری و آزمایش فناوریهای جدید |
| سرعت و مقیاسپذیری | کندتر با مقیاسپذیری محدود | بسیار سریعتر با قابلیت مقیاسپذیری بالا |
| مکانیزم | اثبات کار (PoW)، مصرف انرژی زیاد | اثبات سهام (PoW)، سرعت بالا و مصرف انرژی بهینه |
| جایگاه در بازار | بیشترین سهم بازار | سهم بازار کمتر، تحتتأثیر قیمت بیت کوین |
| ریسک و نوسان | ریسک کمتر | ریسک بالا، احتمال شکست پروژه یا کلاهبرداری |
| جامعه و توسعه | جامعه بزرگ و غیرمتمرکز با روند توسعه آهسته | جامعه متنوع و گاهی کوچکتر با توسعه سریع |
آلت کوین، دنیایی پر از شگفتی
بازار ارزهای دیجیتال را بیت کوین شروع کرد، اما این آلت کوین ها بودند که آن را توسعه دادند و با برداشتن شکافها، بیشتر به کاربران نزدیک شدند. از قرارداد هوشمند و دیفای گرفته تا انواع مختلف نوآوریها، این جهان همچنان در حال گسترش است و هیچوقت متوقف نخواهد شد.
در این مقاله با بررسی آلت کوین چیست، انواع مختلف Altoinها را بررسی کردیم. شناسایی نقاط قوت و ضعف هر ارز دیجیتال و مزایا و معایب آنها به ما در انتخاب بهترین کوینها کمک میکند.
سوالات متداول





