کاردانو چیست؟ معرفی ارز دیجیتال ADA به زبان ساده

کاردانو یکی از پروژه‌های مهم دنیای بلاکچین است که طی سال‌های اخیر توجه بسیاری از سرمایه‌گذاران و علاقه‌مندان به ارزهای دیجیتال را جلب کرده است. در پاسخ به سوال «ارز دیجیتال کاردانو چیست؟»، می‌توان به ترکیبی از نوآوری‌های فنی، رویکرد علمی و جامعه توسعه‌دهندگانش اشاره کرد. رمزارز کاردانو ADA به عنوان توکن بومی این شبکه، نقشی کلیدی در تراکنش‌ها، استیکینگ و پشتیبانی از فعالیت‌های بلاکچین ایفا می‌کند.

در ادامه این مقاله قرار است جنبه‌های مختلف کاردانو را بررسی کنیم؛ از معماری لایه‌ای و الگوریتم اجماع خاصش گرفته تا ویژگی‌هایی مثل قراردادهای هوشمند، کیف پول اختصاصی و مقیاس‌پذیری فوق‌العاده‌اش در آینده نه چندان دور. همچنین به مزایا و معایب آن و عوامل تاثیر گذار بر قیمت کاردانو خواهیم پرداخت.

ارز دیجیتال کاردانو چیست؟

کاردانو ملقب به اتریوم ژاپنی یکی از بزرگ‌ترین ارزهای دیجیتال از نظر ارزش بازار است. این پروژه با هدف ارائه نسل بعدی ایده اتریوم توسط چارلز هاسکینسون (Charles Hoskinson) در بنیاد کاردانو (IOG) طراحی شده و دارای یک بلاک چین انعطاف‌پذیر، پایدار و مقیاس‌پذیر برای اجرای قراردادهای هوشمند است. این قابلیت، امکان توسعه طیف گسترده‌ای از برنامه‌های دیفای، توکن‌های جدید، بازی‌ها و بسیاری کاربردهای دیگر را فراهم می‌کند.

همان‌طور که ارز دیجیتال بومی بلاک چین اتریوم، اتر (ETH) است، ارز دیجیتال بومی بلاک چین کاردانو، آدا (ADA) نام دارد. امروزه آدا برای ذخیره ارزش (مثلاً به عنوان بخشی از سبد سرمایه‌گذاری)، ارسال و دریافت در پرداخت‌ها، و همچنین برای استیکینگ و پرداخت کارمزد تراکنش‌ها در شبکه کاردانو استفاده می‌شود.

بلاک چین کاردانو چگونه عمل می‌کند؟

هدف کاردانو این است که پایدارترین پلتفرم بلاکچین از نظر زیست‌محیطی باشد. این شبکه به جای استفاده از سیستم پرمصرف اثبات کار (Proof of Work) که در حال حاضر در بیت کوین به کار می‌رود، از یک مکانیزم اجماع منحصربه‌فرد به نام «اوروبوروس» (Ouroboros) بر پایه اثبات سهام (Proof of Stake) استفاده می‌کند.

در اثبات سهام برخلاف اثبات کار، به جای شبکه‌ای از ماینرهایی که برای حل مسئله رقابت می‌کنند، از شبکه‌ای متشکل از شرکت‌کنندگان سرمایه‌گذار به نام «اعتبارسنج» (Validator) استفاده می‌شود. این اعتبارسنج‌ها به جای تأمین توان پردازشی مانند ماینرها، ارز آدا (ADA) خود را در شبکه استیک می‌کنند. اگر در مورد استیکینگ اطلاعات کمی دارید پیشنهاد می‌شود مقاله استیکینگ چیست را مطالعه کنید.

شبکه کاردانو بر اساس مقدار آدایی که هر اعتبارسنج در استخر دارد و مدت زمانی که آن را نگه داشته است، یک برنده را انتخاب می‌کند و عملاً بیشترین پاداش به کسانی می‌رسد که سرمایه بیشتری گذاشته‌اند. پس از این‌که برنده، آخرین بلاک تراکنش‌ها را اعتبارسنجی کرد، سایر اعتبارسنج‌ها صحت بلاک را تأیید می‌کنند. وقتی تعداد مشخصی تأیید جمع شد، بلاک چین به‌روزرسانی می‌شود.

تمام اعتبارسنج‌های شرکت‌کننده، پاداش خود را به صورت آدا دریافت می‌کنند و این پاداش به نسبت میزان سهام هر فرد بین آن‌ها توزیع می‌شود. تبدیل شدن به یک اعتبارسنج مسئولیت بزرگی است، اما افراد علاقه‌مند می‌توانند با «واگذاری» (Delegating) بخشی از کاردانو خود به یک استخر استیکینگ که توسط شخص دیگری اداره می‌شود نیز از مزایای استیکینگ استفاده کنند.

معماری بلاک چین کاردانو

بلاک چین کاردانو به دو لایه جدا تقسیم شده است:

• لایه اجماع یا لایه تسویه کاردانو (Cardano Settlement Layer یا CSL)  
• لایه محاسباتی کاردانو (Cardano Computing Layer یا CCL)

در لایه CSL دفتر کل حساب‌ها و موجودی‌ها قرار دارد و تراکنش‌ها در این بخش با مکانیزم اجماع اوروبوروس تأیید می‌شوند. اما لایه CCL جایی است که محاسبات برنامه‌های اجراشده روی بلاکچین و همچنین قراردادهای هوشمند انجام می‌شود.

ایده تقسیم بلاکچین به دو لایه پرداخت و محاسبات، کمک می‌کند که شبکه کاردانو بتواند تا یک میلیون تراکنش در ثانیه را پردازش کند.

نقشه راه کاردانو

نقشه راه کاردانو شامل پنج فاز مختلف است که هر کدام به‌روزرسانی‌ها و قابلیت‌های جدیدی را به پروتکل کاردانو اضافه می‌کنند. هر فاز از این نقشه راه به‌طور ویژه به اهداف خاصی می‌پردازد که در نهایت باعث رشد و تکامل بلاکچین کاردانو می‌شود.

فاز بایرون (Byron)

فاز بایرون به نام شاعر و سیاستمدار جورج گوردون بایرون (لرد بایرون) نام‌گذاری شده است. این فاز اولین مرحله از پنج فاز توسعه کاردانو است که در سپتامبر ۲۰۱۷ با راه‌اندازی شبکه اصلی کاردانو و قابلیت خرید و فروش ارز دیجیتال ADA آغاز شد.

پروتکل اجماع اوروبوروس که برای اولین بار در این فاز معرفی شد، اساس کار بلاک چین کاردانو را شکل داد. از دیگر ویژگی‌های این فاز می‌توان به راه‌اندازی کیف پول‌های ددالوس (Daedalus) و یوروی (Yoroi) اشاره کرد.

فاز شلی (Shelley)

فاز شلی به نام نویسنده ماری شلی نام‌گذاری شده است. این فاز به‌منظور ایجاد انتقالی امن و پایدار به سوی غیرمتمرکزتر شدن کاردانو طراحی شده است. در این فاز، به‌روزرسانی ماری (Mary) یا هارد فورک ماری انجام شد که به کاربران این امکان را می‌داد تا توکن‌های خود را روی بلاکچین کاردانو ضرب کنند. این فاز همچنین شاهد معرفی استیکینگ پول‌ها در کاردانو بود که نقش مهمی در تمرکززدایی شبکه داشت.

فاز گوگن (Goguen)

فاز گوگن به نام دانشمند کامپیوتر جوزف گوگن نام‌گذاری شده است. یکی از اهداف اصلی این فاز، ایجاد امکانی برای کاربران فنی و غیر فنی جهت ساخت قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز (dApp) بود.

این ویژگی‌ها در سپتامبر ۲۰۲۱ با هارد فورک آلونزو (Alonzo) به‌طور رسمی راه‌اندازی شدند. همچنین زبان برنامه‌نویسی مارلو(Marlowe) در این فاز منتشر شد تا امکان ایجاد و آزمایش قراردادهای هوشمند برای کاربران غیر برنامه‌نویس نیز فراهم شود.

فاز باشو (Bashō)

فاز باشو به نام شاعر ژاپنی ماتسوو باشو نام‌گذاری شده است. تمرکز اصلی این فاز بر بهینه‌سازی مقیاس‌پذیری و قابلیت همکاری است. یکی از اهداف اصلی این فاز، معرفی مدل‌های موازی حساب‌ها در بلاکچین کاردانو است. همچنین، در این فاز، هایدرا (Hydra)، راه‌حل لایه دوم پیشرفته کاردانو معرفی شد که باعث افزایش مقیاس‌پذیری و سرعت پردازش تراکنش‌ها می‌شود.

فاز ولتر (Voltaire)

فاز ولتر به نام نویسنده و فیلسوف فرانسوی، ولتر، نام‌گذاری شده است. این فاز به‌طور ویژه بر ادغام حکمرانی غیرمتمرکز تمرکز دارد. در این فاز، سیستم رأی‌گیری و خزانه‌داری که از کارمزد تراکنش‌ها تأمین می‌شود، معرفی خواهد شد. پس از پیاده‌سازی فاز ولتر، کاردانو دیگر توسط IOG اداره نخواهد شد و حکمرانی کاملاً به‌دست جامعه کاردانو خواهد بود.

ویژگی‌‌های ارز دیجیتال کاردانو

حالا که با کاردانو و نحوه کار آن آشنا شدیم، بد نیست نگاهی به ویژگی‌های آن بیندازیم تا درک بهتری از این ارز دیجیتال و بلاکچین آن پیدا کنیم.

مکانیزم اجماع اوروبوروس

مکانیزم اثبات سهام کاردانو اولین سیستمی بود که به‌صورت علمی و همتا‌به‌همتا مورد بررسی قرار گرفت و همچنین توسط نهادهای مستقل از نظر امنیتی حسابرسی و تأیید شد. این سیستم از استخرهای استیکینگ مبتنی بر ADA برای پشتیبانی از شبکه استفاده می‌کند.

ترکیب‌کننده هارد فورک (Hard Fork Combinator)

این ابزار که توسط بلاک چین کاردانو طراحی و استفاده می‌شود، امکان به‌روزرسانی‌های هارد فورک را بدون توقف شبکه یا راه‌اندازی مجدد زنجیره فراهم می‌کند. این کار با ترکیب بلاک‌های قبل و بعد از فورک در یک دوره گذار انجام می‌شود و قابلیت ترکیب بلاک‌ها و به‌روزرسانی‌های آتی در یک دفتر کل واحد را نیز دارد.

ترکیب‌کننده هاردفورک به جلوگیری از ایجاد انشعاب‌های زنجیره‌ای مشکل‌ساز، مانند آنچه در شبکه‌های بیت کوین و اتریوم رخ داده، کمک می‌کند.

زبان‌های برنامه‌نویسی پلوتوس و مارلو

اگرچه کاردانو به‌طور اصلی از زبان برنامه‌نویسی هسکل (Haskell) استفاده می‌کند، اما زبان پلوتوس (Plutus) را نیز دارد که برای قراردادهای هوشمند بهینه شده است. کدهای پلتوس می‌توانند هم در عملکردهای داخل زنجیره و هم خارج از زنجیره استفاده شوند.

مارلو یک زبان برنامه‌نویسی مکمل برای کاربرانی است که برنامه‌نویس نیستند و به آن‌ها اجازه می‌دهد بدون نیاز به یادگیری زبان‌های پیچیده کدنویسی، قراردادهای هوشمند را ایجاد و آزمایش کنند.

کیف پول اختصاصی ددالوس

برخلاف بسیاری از ارزهای دیجیتال اصلی مانند بیت کوین و اتریوم، کاردانو کیف پول اختصاصی خود را برای ارز ADA دارد. با استفاده از کیف پول ددالوس، کاربران نه‌تنها به یک کیف پول دسترسی پیدا می‌کنند، بلکه یک نود کامل بلاک چین نیز در اختیار دارند که به آن‌ها کنترل کامل بر دارایی‌ها و امکان بررسی شفافیت شبکه کاردانو را می‌دهد.

علاوه بر این، ددالوس تنها کیف پولی است که دارندگان آدا می‌توانند از طریق آن در سیستم استیکینگ کاردانو مشارکت کنند. از آنجا که کاردانو از پروتکل اثبات سهام استفاده می‌کند، دارندگان توکن می‌توانند با واگذاری آدا یا راه‌اندازی یک استخر استیکینگ در داخل کیف پول ددالوس، پاداش دریافت کنند. این ویژگی به دارندگان آدا فرصت می‌دهد ضمن حمایت از شبکه، ارز دیجیتال بیشتری بدست بیاورند.

بلاک چین نسل سوم قابل اعتماد

کاردانو یک بلاک چین نسل سوم است که تمرکز اصلی آن بر مقیاس‌پذیری و قابلیت همکاری با سایر شبکه‌های بلاک چین است. کاردانو و اتریوم اغلب با یکدیگر مقایسه می‌شوند، زیرا هر دو خدمات مشابهی در امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) ارائه می‌کنند.

توسعه‌دهندگان کاردانو سال‌ها صرف بهینه‌سازی این شبکه کرده‌اند و همچنان روی بهبود قابلیت‌های اساسی آن کار می‌کنند. رویکرد منظم و مرحله‌ای این تیم باعث شده کاردانو به ندرت دچار ریستارت، توقف یا قطعی شبکه شود.

مزایا و معایب ارز دیجیتال کاردانو چیست؟

کاردانو با تمرکز بر مقیاس‌پذیری، مصرف انرژی پایین و سیستم استیکینگ قدرتمند، توانسته جایگاه مهمی در بازار ارزهای دیجیتال به دست آورد. در ادامه مزایای این آلت کوین را بررسی خواهیم کرد.

کارمزد و مصرف انرژی پایین

کاردانو به دلیل استفاده از مکانیزم اثبات سهام، مصرف انرژی بسیار کمتری نسبت به بیت کوین دارد. کارمزد تراکنش‌ها در این شبکه بسیار ناچیز است و همین موضوع آن را برای پرداخت‌ها و تراکنش‌های خرد به گزینه‌ای اقتصادی تبدیل می‌کند.

استیکینگ قدرتمند و اعتبارسنج‌های گسترده

با داشتن بیش از ۳۰۰۰ اعتبارسنج فعال، کاردانو یکی از غیرمتمرکزترین شبکه‌های اثبات سهام محسوب می‌شود. این گستردگی اعتبارسنج‌ها امنیت و پایداری شبکه را افزایش می‌دهد و مشارکت کاربران را نیز تسهیل می‌کند.

نقشه راه قوی در حاکمیت

کاردانو با معرفی طرح‌هایی مانند CIP-1694 و ورود به دوران ولتر (فاز پنجم کاردانو)، مسیر روشنی برای حاکمیت غیرمتمرکز ترسیم کرده است. این رویکرد تضمین می‌کند که در آینده، تصمیمات شبکه توسط جامعه و دارندگان توکن آدا گرفته شود.

مقیاس‌پذیری بالا

راهکارهایی مانند هایدرا، Mithril و Leios به کاردانو این امکان را می‌دهند که در آینده ظرفیت پردازش تراکنش‌ها را به شکل چشمگیری افزایش دهد. این فناوری‌ها زمینه‌ساز رقابت با شبکه‌های بزرگی مانند اتریوم خواهند بود.

با وجود تمام این مزایا، کاردانو محدودیت‌هایی دارد که رشد سریع آن را با چالش روبه‌رو کرده است.

عرضه کند ویژگی‌ها

هرچند بررسی علمی و همتاسنجی باعث افزایش امنیت و کیفیت شبکه می‌شود، اما همین موضوع باعث کندی در ارائه قابلیت‌های جدید کاردانو شده است. این روند کند در مقایسه با رقبایی مانند سولانا ممکن است نقطه ضعف تلقی شود.

جامعه کاربری کمتر

با وجود مقیاس پذیری و امنیت بالا، کاردانو هنوز جامعه کاربران روزانه کوچکتری نسبت به اتریوم یا سولانا دارد. این موضوع بر میزان فعالیت برنامه‌های غیرمتمرکز و جذابیت آن برای توسعه‌دهندگان تأثیر می‌گذارد.

حاکمیت در حال تکامل

هرچند نقشه راه روشنی برای حاکمیت غیرمتمرکز طراحی شده، اما هنوز به مرحله نهایی نرسیده است. این یعنی تصمیم‌گیری‌ها و استقلال کامل شبکه در آینده به مرور زمان شکل خواهد گرفت.

پذیرش محدود هایدرا

فناوری هایدرا به عنوان یکی از مهم‌ترین راهکارهای مقیاس‌پذیری، هنوز در شبکه اصلی به طور گسترده به کار گرفته نشده است. بیشتر تست‌ها در محیط آزمایشی انجام شده و مزایای واقعی آن هنوز برای کاربران عادی قابل لمس نیست.

در جدول زیر، به طور خلاصه مزایا و معایب بلاکچین کاردانو آورده شده است.

قیمت کاردانو به چه عواملی بستگی دارد؟

آینده ارز دیجیتال کاردانو تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد که می‌توان آن‌ها را به دو دسته کلی عوامل داخلی (مرتبط با خود پروژه) و عوامل خارجی (مرتبط با بازار و فضای کلی ارزهای دیجیتال) تقسیم کرد. درک این عوامل برای تحلیل نوسانات قیمتی، پیش بینی قیمت کاردانو در سال 2025 و تحلیل نمودار قیمت آن ضروری است.

تقاضا و عرضه در بازار

مانند هر دارایی دیگری، قیمت کاردانو نیز تا حد زیادی به تعادل میان تقاضا و عرضه بستگی دارد. اگر تقاضا برای ADA افزایش یابد و عرضه در دسترس ثابت بماند، قیمت آن بالا می‌رود. برعکس، اگر فروشندگان از خریداران بیشتر باشند، قیمت کاهش می‌یابد.

رشد اکوسیستم کاردانو با جذب توسعه‌دهندگان، افزایش تعداد پروژه‌ها و برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) بر روی شبکه، تقاضا برای توکن ADA را تقویت می‌کند. هرچه کاربرد شبکه بیشتر شود، نیاز به ADA برای انجام تراکنش‌ها و استیکینگ افزایش یافته و این موضوع به رشد قیمت کاردانو کمک می‌کند.

تاثیر قیمت بیت کوین بر کاردانو

قیمت بیت کوین به عنوان رهبر بازار می‌تواند روی حرکت قیمت سایر ارزهای دیجیتال از جمله کاردانو اثر بگذارد. در سال‌های گذشته بیت کوین با رشد و افت قیمت‌های متعددی همراه بوده و همین نوسان‌ها باعث شده است تا قیمت ADA هم روند آن را دنبال کند.

همانطور که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، قیمت بیت کوین در سال ۲۰۲۱ به رشد شدیدی را تجربه کرده و کاردانو هم به دنبال آن، با رشد انفجاری قیمت همراه بوده است. پس از آن کاهش قیمت BTC، افت قیمت آدا را به دنبال داشته و با رشد مجدد بیت کوین در سال ۲۰۲۴، قیمت ارز دیجیتال کاردانو هم افزایش یافته است.

توسعه‌های فنی و بروزرسانی‌های شبکه

یکی از مهم‌ترین محرک‌های قیمتی کاردانو، پیشرفت‌های فنی و اجرای موفقیت‌آمیز بروزرسانی‌ها است. نقشه راه کاردانو به چند مرحله اصلی تقسیم می‌شود که هر مرحله بر روی یک بخش خاص از قابلیت‌های شبکه تمرکز دارد. اجرای موفق بروزرسانی‌ها و تغییرات اساسی، مانند هاردفورک آلونزو که قراردادهای هوشمند را فعال کرد، می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب و قیمت را افزایش دهد.

بروزرسانی‌هایی مانند هایدرا که با هدف بهبود مقیاس‌پذیری و سرعت شبکه طراحی شده است، می‌توانند انتظارات بازار را تغییر دهند. این توسعه‌ها نشان می‌دهند که پروژه فعال و رو به رشد است و توانایی حل مشکلات اصلی بلاک‌چین را دارد. از سوی دیگر، تأخیر در اجرای این بروزرسانی‌ها می‌تواند به کاهش اعتماد و افت قیمت کاردانو در اینده منجر شود.

پس برای تحلیل کاردانو، در کنار تحلیل‌های تکنیکال و بررسی نمودار کاردانو، حتماً نگاهی به نقشه راه آن داشته باشید و حواستان به تاریخ‌های مهم این پروژه باشد.

احساسات بازار و اخبار کلان اقتصادی

فضای کلی بازار ارزهای دیجیتال و احساسات سرمایه‌گذاران نقش مهمی در قیمت کاردانو ایفا می‌کنند. اخبار مربوط به قانون‌گذاری‌های جدید، پذیرش گسترده ارزهای دیجیتال توسط شرکت‌های بزرگ یا حتی توییت‌های افراد تأثیرگذار، می‌توانند باعث نوسانات شدید شوند. همچنین، وضعیت اقتصاد کلان جهانی، مانند نرخ بهره، تورم و یا ETF می‌تواند بر تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک مانند ارزهای دیجیتال تأثیر بگذارد. در تحلیل کاردانو، علاوه بر بررسی نمودار کاردانو، در نظر گرفتن این احساسات و اخبار نیز حیاتی است.

اخبار مثبت در مورد همکاری‌های جدید کاردانو با سازمان‌ها، پروژه‌ها یا حتی دولت‌ها می‌تواند به صورت فوری باعث افزایش قیمت شود. در مقابل، اخبار منفی مانند حملات سایبری یا مشکلات فنی در شبکه‌های بلاک‌چین دیگر نیز می‌توانند باعث ترس و عدم اطمینان در کل بازار و به دنبال آن، افت قیمت کاردانو در اینده شوند.

اقتصاد توکنی کاردانو

اقتصاد توکن یا توکنومیکس کاردانو نشان می‌دهد که حداثر میزان عرضه آن، تعداد ۴۵ میلیارد ADA خواهد بود که در حال حاضر ۳۵.۶۹ میلیارد کوین آن در گردش قرار دارد. مقدار باقیمانده آن در طول زمان و از طریق پاداش استیکینگ بین ولیدیتورهای شبکه توزیع خواهد شد.

در عرضه اولیه کاردانو در سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷، معادل ۵۷.۶٪ از تمام کوین‌ها فروخته شده است. معادل ۵.۵٪ از تمام کوین‌های ADA به شرکت IOHK، معادل ۴.۶٪ به EMURGO و معادل ۱.۴٪ به بنیاد کاردانو تعلق گرفته است. ۳۰.۹ درصد باقیمانده برای رشد اکوسیستم و مشوق‌های استیکینگ (پاداش‌ها) رزرو شده است.

توکنومیکس ارز دیجیتال کاردانو نشان و مقدار کوین در گردش آن یکی از فاکتورهایی است که می‌تواند روی قیمت ADA اثر بگذارد. انتشار کوین‌های جدید یا آزادسازی حجم زیادی از آنها به یکباره می‌تواند باعث نوسان قیمت در کوتاه مدت شود.

مروری بر کاردانو و آینده مقیاس پذیری

کاردانو به عنوان یک بلاک چین نسل سوم، با هدف رفع محدودیت‌های شبکه‌های قدیمی‌تر مانند بیت کوین و اتریوم توسعه یافته است. این شبکه با استفاده از نوعی الگوریتم اثبات سهام، مصرف انرژی را به شدت کاهش می‌دهد و با تقسیم‌بندی به لایه‌های مختلف، مقیاس‌پذیری بالایی ارائه می‌کند. همچنین ابزارهای متنوعی برای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد.

از سوی دیگر، تیم توسعه‌دهنده کاردانو همواره رویکردی علمی و فازبندی‌شده داشته که باعث پایداری و امنیت بالای شبکه شده است. هرچند سرعت پیاده‌سازی قابلیت‌ها کندتر از برخی رقباست، اما شفافیت، کارمزد پایین و قابلیت همکاری با دیگر شبکه‌ها، کاردانو را به یکی از گزینه‌های قدرتمند و آینده‌دار در دنیای ارزهای دیجیتال تبدیل کرده است.